شنیده بودم که سازمان تربیت بدنی بیانیه ای صادر کرده و حضور ورزشکاران در تبلیغات شبکه های ماهواره ای را ممنوع کرده است. در روزنامه ایران روز پنج شنبه مصاحبه ای با حسین رضازاده چاپ شده بود و تازه دریافتم که ماجرا مربوط به حضور او در تبلیغات یکی از بنگاه های معاملات ملکی در دوبی است. خلاصه استدلال خبرنگار آن بود که حضور رضازاده در این تبلیغ و درخواست وی از هموطنان ایرانی

http://www.isamz.ir

مسئولین برگزاری این جشنواره خواسته اند تا مطلب فوق را لینک کنم. به درد همه دانشجوهای جامعه شناسی و انسانشناسی هم می خورد. وبلاگ نویسی درباره مسائل اجتماعی ایران می تواند موضوع جالبی باشد.

مقدمه

چندی پیش محمدرضا کلاهی (نویسنده وبلاگ قیل و قال) مطلبی درباره جامعه ایران نوشته و آن‌را جامعه‌ای چانه‌زن خوانده بود. خلاصه کلام او این است که در جامعه ایران، آدم‌ها درباره هر چیز چانه می‌زنند – از تعارف کردن تا هنگام خرید. در کامنتی برای او نوشتم که تبیین خاصی از چرایی چانه‌زن بودن جامعه ایران ارائه نمی‌کند. آن‌چه در ادامه می‌نویسم به نوعی دنبال گرفتن بحث او درباره جامعه چانه‌زن است و معتقدم که ریشه جامعه‌ چانه‌زن یا وصف‌های دیگر این جامعه را باید در فقدان اعتماد نهادینه شده در آن جست و می‌کوشم تا توضیحی برای فقدان اعتماد در این جامعه ارائه کنم و البته خوب می‌دانم که این فقط یکی از عوامل محتمل است.

«نظام شاهنشاهی کشور او کهن‌ترین نظام شاهنشاهی در دنیا به شمار می‌رفت. دشمنان کج‌اندیش او گمان می‌داشتند که این نظام کهن با آغاز پادشاهی او به نقطه پایان رسیده و سرنگون خواهد شد. اما او با اراده‌ای آهنین به آنان ثابت کرد که سخت اشتباه می‌کنند. ... او می‌باید در برابر آزمندی‌ها و سلطه‌جویی‌های پرقدرت‌ترین کشورهای جهان ایستادگی می‌کرد. ... گلوله‌های مرگ‌آور آدم‌کشانی که اجیر شده بودند بارها به روی او آتش می‌شد و او به خواست خداوند از چنگال مرگ رهایی می‌یافت. ... می‌باید مبارزه‌ای قهرمانی و سرسختانه را برای رهایی ملتش از زنجیرهای سنگین ارباب و رعیتی و بردگی پیروزمندانه به پایان می‌رسانید ... و او همانگونه که با ملت خود عهد کرده بود تا آن زمان که کشورش را از اسارت و فلاکت نجات نداد، اورنگ شاهنشاهی را بر سر ننهاد.

اولین نوشته جدی من پایان‌نامه کارشناسی ارشدم بود که به بحث ناکارآمدی جامعه‌شناسی در ایران می‌پرداخت. این روزها بحث درباره ناکارآمدی علوم اجتماعی و علوم انسانی بسیار پررونق شده و حتی کار به مباحثات مدیران سیاسی درباره این علوم کشیده است. بنابراین گریزی نیست از این‌که بازگردم و دوباره درباره این مسأله تأمل کنم. البته این دعوت از بقیه نیز هست. مهم‌تر این‌که تصور می‌کنم این فقط جامعه‌شناسی نیست که در معرض این اتهامات قرار دارد و تفکر در این راستا می‌تواند بخشی از پرسش درباره ناکارآمدی بقیه علوم نیز باشد. سعی می‌کنم به جای طرح کلی این مسأله به چند سوال مشخص بپردازم. سوال اول: آیا جامعه‌شناسی به این دلیل که کاربردی نیست، کارآمد نیست؟