امروز فرصتی فراموش‌نشدنی برای دیدن یکی از زیباترین صحنه‌های تاریخ جامعه‌شناسی آکادمیک ایران را از دست دادم. دوری از تهران این ناکامی‌ها و دشواری‌ها را به همراه دارد. امروز جامعه‌شناسی ایران از 4 مترجم برتر عرصه علوم اجتماعی تشکر و قدردانی کرد. آقایان دکتر باقر پرهام، دکتر عبدالحسین نیک‌گهر، محسن ثلاثی و دکتر منوچهر صبوری به خاطر خدماتی که با ترجمه برخی از مهم‌ترین آثار علوم اجتماعی به این علوم ارائه کرده‌اند به عنوان برترین مترجمان جامعه‌شناسی انتخاب شده و از آن‌ها تقدیر شد. این اقدام به چند جهت رویدادی بزرگ و مهم برای جامعه‌شناسی ایران به حساب می‌آید.

1. انتخاب این افراد به شیوه‌ای کاملا دموکراتیک و بنا به رأی اعضای اجتماع علمی علوم اجتماعی صورت گرفته است. انتخابات برای برگزیدن بهترین مترجمان علوم اجتماعی از طریق سایت اینترنتی انجمن جامعه‌شناسی ایران انجام شد. از همین‌رو انتخاب شدگان به واقع از بهترین مترجمان علوم اجتماعی بوده و گمان نمی‌کنم کسی در بین اهل علوم اجتماعی باشد که رعایت انصاف کند و این انتخاب را نادرست بداند. در این انتخاب از کمیته‌های دولتی و پژوهشکده‌هایی که آثار رئیس کمیته انتخاب کتب برتر را به عنوان اثر برتر انتخاب می‌کنند خبری نبود. از آن‌جا که این انتخاب از سوی یک انجمن جامعه مدنی صورت گرفته است، بدون دادن قلم مسی و نقره‌ای و زرین، این انتخاب مشروعیت دارد و منتخبان می‌توانند به برگزیده شدن ببالند.
2. مراسمی که امروز برگزار شد نشان از رو به رشد بودن اجتماع علمی جامعه‌شناسی  و علوم اجتماعی در ایران داشت. به یاد می‌آورم یک دهه پیش را که برای پر شدن یک سالن از اهالی علوم اجتماعی ایران و برگزاری انتخابات هیئت مدیره انجمن، مشکلات زیادی وجود داشت. حال انجمن جامعه‌شناسی به اذعان دوستانی که در جلسه حضور داشته‌اند به پختگی و بلوغی رسیده که با پوستری مناسب، مدیریت مناسب جلسه، دعوت از سخنرانانی که کاملا متناسب با روح جلسه انتخاب شده بودند (بالاخص دکتر عزت‌ا... فولادوند)، پوشش رسانه‌ای مناسب و ... مراسم را برگزار می‌کند.
3. بعد از 30 سال که برخی نظیر دکتر عبدالحسین نیک‌گهر به دلایلی از دانشگاه بیرون رانده شدند و جامعه دانشگاهی از خدمات ایشان محروم ماند، گویی زمانه حق‌شناسی کرد و بر این جفاشدگان مهربانی کرد. وقتی تلفن کردم تا به دکتر نیک‌گهر این روز به یادماندنی را تبریک بگویم، به خوبی می‌توانستم شور بازگشت آبرومندانه به آغوش اجتماع علمی جامعه‌شناسی را در صدای شاد و مثل همیشه صادقانه‌اش ببینم. گویی سختی این سال‌ها و رنج و محنت 30 سال ترجمه – که کاری سخت طاقت‌فرساست – به یکباره همچون بلوری از محبت جامعه‌مدنی نسبت به اعضایش، متبلور شده و چون بلور شکر بر کام او شیرین نشسته بود.

پیر بوردیو در نظریه جامعه‌شناسی علم خود چندین اصل برای میدان اجتماعی علم ارائه می‌کند که دو اصل آن به شرح زیر است.

1. اقتدار علمي صورتي از سرمايه اجتماعي است كه قدرت فرد را بر سازوكارهاي سازنده ميدان علم جاري مي‌سازد و قابل تبديل به ساير صور سرمايه است. اين اقتدار ناشي از آن است كه مولدان ميدان علم هيچ خدمت‌گيرنده‌اي غير از رقباي خود ندارند. به عبارتي، در يك رشته علمي مستقل، يك مولد علم نمي‌تواند از هيچ كس ديگر به استثناي بقيه محققان انتظار قدرداني (شهرت، شأن، اقتدار، شايستگي) داشته باشد و هر قدر ميزان استقلال يك رشته علمي افزايش مي‌يابد، اين امر نيز تشديد مي‌شود.

2. علم به غير از باور جمعي عالمان به بنيان آن، هيچ بنيان ديگري ندارد. براي مثال، مسائل، روش‌ها، و  راه‌حل‌هايي كه علمي تلقي مي‌شود، به‌طور كلي مبتني بر سازوكارهاي نهاديني هستند كه متضمن انتخاب اجتماعي و آكادميك محققان، آموزش برخي افراد، و كنترل بر ابزارهاي پژوهش و آموزش مي‌شود.

ديدگاه بورديو درباره علم را مي‌توان در جمله‌اي كه خود وي از گاستون – پژوهشگر آمريكايي – نقل مي‌كند، درك كرد: «بدون رقابت بين‌شخصي شديد و جوايزي براي برنده شدن، غالب دانشمندان دنبال تحقيقات خودشان مي‌روند و عمر خود را صرف اين نمي‌كنند كه در آينده چه خواهد شد».

اگر به جملات بوردیو دقت کنیم، اهمیت مراسم امروز آشکار می‌شود. مراسم امروز بخشی از باور جمعی اهل علوم اجتماعی به مشروعیت داشتن، علمی، مهم و ارزشمند بودن علوم اجتماعی است. به علاوه نشان می‌دهند که علوم اجتماعی به سوی استقلال پیش می‌روند و از همین‌رو جلوه‌هایی از استقلال و قوت گرفتن این رشته‌ها در مراسمی این‌چنینی تجلی می‌کنند.

از سویی دیگر، شاید برای یکی از معدود دفعات در تاریخ علوم اجتماعی و شاید کل علوم در ایران، اجتماع علمی و هم‌رده‌های اساتید، از آن‌ها تقدیر می‌کنند. نیک‌گهر یا پرهام از چه کسی می‌توانند انتظار داشته باشند که از ایشان تقدیر کند الا اهل علوم اجتماعی که اهمیت ترجمه تقسیم کار دورکیم، یا ترجمه فرهنگ جامعه‌شناسی ریمون بودون را می‌فهمند.

به هر حال امروز برای اهل علوم اجتماعی، اجتماع علمی این رشته، انجمن جامعه‌شناسی ایران و چهار مترجم برتر این حوزه، روزی به یاد ماندنی و بزرگ بوده است. این راه و طریقت مدنی، پررهرو و پر رونق باد.